Wystąpienie: Ryszard Petru

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Dobry cel nie usprawiedliwia każdego rozwiązania. Po pierwsze, ta ustawa tworzy specjalny system dopłat dla jednej grupy zawodowej, a nieregularne dochody nie dotyczą wyłącznie artystów. Pracownik sezonowy w gastronomii, rolnictwie, drobny przedsiębiorca, freelancer spoza kultury czy osoba pracująca na umowach cywilnoprawnych także mogą nie wiedzieć, jaki dochód przyniesie im kolejny miesiąc. Nie twierdzę, że ta sytuacja jest identyczna, pytam tylko, dlaczego państwo ma tworzyć specjalny, odrębny mechanizm dla jednej grupy, a pozostałym grupom karze radzić sobie samodzielnie. To jest kwestia równego traktowania. Jeśli nieregularność dochodów uzasadnia dopłaty do składek z budżetu, trzeba wyjaśnić, dlaczego takie wsparcie ma przysługiwać artystom, a nie ma przysługiwać osobom pozostającym w równie niepewnej sytuacji w innych zawodach.

Po drugie, trzeba zwrócić uwagę na to, że tego projektu nie popiera większość Polaków. Nie mówią tego tylko i wyłącznie przeciwnicy ustawy. Ministerstwo kultury samo zleciło badanie opinii społecznej dotyczące dopłat do składek dla najmniej zarabiających artystów i 58% respondentów sprzeciwiło się temu rozwiązaniu, natomiast za było tylko 22%. To badanie zostało prowadzone w lipcu. To wcale nie oznacza, że Polacy są przeciwko artystom albo kulturze. Oznacza to, że większość badanych odrzuca właśnie ten mechanizm. Wyniki badania zamówionego przez ministerstwo ujawniono dopiero po złożeniu wniosku przez Wirtualną Polskę. Tego wyniku nie da się uczciwie zbyć stwierdzeniem, że społeczeństwo po prostu tego nie rozumie.

Po trzecie, koszty są poważne. Mamy przeprowadzić w czwartek debatę budżetową. Wiemy, jak napięty jest budżet. Pan minister Domański powiedział ostatnio, że nie stać nas więcej na prezenty socjalne. I dobrze powiedział. Dziwię się więc, że zgodnie z oceną skutków regulacji w okresie 10 lat łączne wydatki publiczne na ten cel wyniosą ponad 4 mld zł. W pierwszym pełnym roku obowiązywania ustawy, czyli w przyszłym roku, będzie to kwota 375 mln zł, z czego 252 mln zł stanowią same dopłaty do składek. To jest wieloletnie zobowiązanie dla podatników.

Kolejna kwestia dotyczy dostępu do publicznych pieniędzy, co ma zależeć od oceny, przez specjalnie powołaną instytucję, dorobku i aktywności artystycznej. Czy status ma przyznawać dyrektor Centrum Edukacji Artystycznej po zaopiniowaniu przez komisję opiniującą liczącą 145 członków? Taki system wymagałby naprawdę rozbudowanych, jasnych kryteriów, jednakowego traktowania wnioskodawców i przejrzystego rozliczania kosztów administracyjnych. Sama obietnica, że procedura będzie rzetelna, stanowczo nie wystarczy. Nie proponujemy, żeby artystów zupełnie zostawić samych. Należy rozważyć udział zleceniodawców i pracodawców w różnych rozwiązaniach branżowych oraz kwestię funduszy związanych z rynkiem praw autorskich. Trzeba też szukać sposobu pomocy takim osobom, które mają nieregularne dochody, ale niezależnie od wykonywanego zawodu.

Szanowni Państwo! Soft power oznacza wsparcie dla kultury, inicjatyw kulturalnych, różnego rodzaju działań, które tu i teraz tworzą kulturę. Nie sądzę, żeby soft power można było budować w sposób oparty na dopłacaniu do składek tym, którzy o wysokość emerytury nie zadbali. Po drugie, tworzy to, proszę państwa, wyłom w systemie emerytalnym, bo na tej zasadzie będą się zgłaszały kolejne grupy, też ważne dla społeczeństwa, sugerujące, że również ich dorobek trzeba docenić. W taki sposób wszyscy zaraz będziemy dopłacać do minimalnych składek z budżetu. Trzeba mierzyć siły na zamiary, zastanowić się, czy to, co chcemy zrobić, spełnia cel, jakim jest wsparcie kultury. Polską kulturę nawet należałoby wspierać znacznie większymi środkami, ale nie w ten sposób.

Szanowni Państwo! System finansowany przez wszystkich podatników musi być sprawiedliwy, także wobec pracowników sezonowych, drobnych przedsiębiorców i freelancerów, szczególnie w czasie tak napiętej sytuacji budżetowej, jaką mamy obecnie. Dziękuję bardzo.